Priča o pet krava ostavljenih na izoliranom otoku Amsterdam u Južnom okeanu prerasla je u jedno od najneobičnijih poglavlja moderne biologije. Sve je počelo 1871. godine kada je farmer po imenu Heurtin stigao na vjetroviti i negostoljubivi otok s pet goveda i planom naseljavanja. Projekat je propao već nakon nekoliko mjeseci, no krave su ostale – i uspjele preživjeti u gotovo nemogućim uvjetima, navodi Economic Times.
Bez ljudske pomoći, veterinarske brige i stabilnog izvora hrane, tih pet životinja tokom više od stoljeća stvorilo je divlje krdo koje je naraslo na oko 2000 jedinki. Naučnici su sada, zahvaljujući genetskoj analizi, pokušali objasniti kako je tako mala populacija uspjela opstati i razviti se na izoliranom otoku površine samo 55 kvadratnih kilometara. Studiju objavljenu 2024. godine u časopisu Molecular Biology and Evolution vodio je genetičar Mathieu Gautier iz francuskog instituta INRAE u saradnji sa Univerzitetom u Liègeu. Analizirani su uzorci DNK 18 goveda prikupljeni 1992. i 2006. godine, a osam životinja podvrgnuto je sekvenciranju cijelog genoma.
Rezultati su pokazali da krdo nije poticalo iz jedne, nego iz dvije genetske loze. Oko 75 posto genetskog materijala dolazilo je od evropskog taurinskog goveda, srodnog današnjoj pasmini Jersey, dok je preostalih 25 posto pripadalo zebu govedima iz područja Indijskog okeana, poznatima po otpornosti na teške klimatske uslove. Upravo je ta genetska raznolikost, smatraju istraživači, povećala šanse za preživljavanje. Iako je populacija nastala od samo pet životinja, naučnici nisu pronašli očekivane katastrofalne posljedice parenja u srodstvu. Razine inbridinga (parenje u srodstvu) iznosile su oko 30 posto, što bi kod mnogih vrsta dovelo do nakupljanja štetnih mutacija i postepenog izumiranja. No u slučaju amsterdamskog krda to se nije dogodilo jer se populacija vrlo brzo povećala, čime je očuvana genetska raznolikost.
Posebno zanimljivim pokazale su se evolucione promjene povezane s ponašanjem. Analiza genoma otkrila je da su se najveće adaptacije dogodile u genima povezanim sa nervnim sistemom, a ne u fizičkom izgledu životinja. Drugim riječima, goveda su se brže prilagodila psihološki nego tjelesno, odnosno postala su opreznija, samostalnija i sposobnija za život u divljini. Ranija istraživanja tvrdila su da su se životinje tokom vremena značajno smanjile, što bi predstavljalo rijedak i izuzetno brz primjer takozvanog otočnog patuljastog rasta. Međutim, nova genetska analiza sugeriše da krdo možda nikada nije bilo veliko jer su i Jersey goveda i zebu prirodno manje pasmine.
Priča o neobičnom krdu završila je 2010. godine kada su sva goveda istrijebljena radi zaštite autohtonog ekosistema otoka, uključujući ugroženog amsterdamskog albatrosa i rijetko drvo Phylica arborea. Otok Amsterdam danas je dio UNESCO-ove svjetske baštine. Iako krda više nema, njegov genetski zapis ostao je sačuvan zahvaljujući uzorcima prikupljenima prije uklanjanja populacije.
preuzeto